Arlinda Brühl: Mjaltë and the city

Unë do të vdes në një banesë të bukur, të ngrohtë, të rehatshme dhe me ngjyra të këndshme. Askush nuk do ta marrë vesh. Unë nuk telefonoj me njerëzit -pothuajse fare. Ose i kontaktoj me e-mail, fb ose sms përpara se të takohem me ta. Askush nuk do ta marrë vesh po të ndodhë. Nuk punoj rregullisht, në universitet kam shumë pak gjëra për të bërë, s'kam detyrime të këtilla. Kam lënë takim me time bijë për nesër, por ka mundësi që asaj t'i dalë ndonjë punë dhe nuk vjen. Më dërgon një mesazh për të thënë që s'vjen dot, siç bëri sot. Edhe po nuk iu përgjigja, asaj do t'i duket normale sepse unë shpesh nuk përgjigjem direkt. E shumta e shumta, të mërkurën mund të merret vesh, se kam lënë takim me Lenën që të luajmë shah. Po deri atëherë si do të bëjë i vogli im? Ai s'do të arrijë të hapë dot dritaret, që të paktën të thërrasë për ndihmë - ato janë të mbyllura me çelës për arsye sigurie - dhe kjo është më së e nevojshme në rastin tonë. Dera e banesës është e mbyllur po ashtu me çelës dhe çelësin e kam fshehur diku lart që ai mos ta arrije. O Perëndi! Sa tmerr më duket tani ky informacion trivial nga interneti!! Në Gjermani vdiskan çdo vit 40 vetë nga një pickim idiot blete?! Vdekja ime nuk më ka trembur kurrë, veçse jam e ndërgjegjshme që jeta ime ka vlerë - shumë, më shumë se ç'do të doja unë. Jetën time dhe vlerën e saj e kam matur gjithmonë me njerëzit që më rrethonin ose vareshin nga unë. Dhe nga jeta ime varen njerëz, njerëz të vegjël! Është për hir të tyre që jetoj një jetë kaq të shëndetshme edhe atëherë kur nuk më pëlqen. Po në këtë pikë gjërat më kanë dalë jashtë kontrollit. Ah sikur ta kisha këtu të paktën 9 - vjeçarin tim! I vogli do të çohej në mëngjes e do të thoshte: "Vëllai, mami ka vdekur!" I madhi do t´i përgjigjej gjoja i qetë: “Mos ki frikë, se vetëm mami jonë nuk vdes, ti e di se sa e fortë është ajo! Po mbulohu mirë se është ftohtë, une po iki pak në banjo.“ Do të bënte sikur do të shkonte në banjo dhe në majë të gishtave do të futej në dhomën në të cilën fle unë me Diellin tim të vogël. Po ai sot nuk është këtu dhe s'ka për të qenë një javë komplet. Dhe ja që bleta e mallkuar me pickoi pikërisht mua pasi iku ai. (Jo se jam alergjike...po thjesht tani që e di ç´mund të ndodhë...)
Pyes veten se ç´dreqo jete është kjo? S'bëhet fjalë për të pasur në shtëpi një "burrë" për t'u ndjerë e plotë, por një të rritur tjetër që të sheh po të sëmuresh, që të sjell një gotë ujë, që, që, që ose një që mund të ndihmojë një 4 vjeçar të paktën dreqi ta hajë... Krevati nuk më mban më. I kam harruar dhimbjet. Çohem dhe së pari hap derën e banesës. Ai do të mund të dalë nga shtëpia të paktën. Shkoj në frigorifer dhe bëj gati diçka për të ngrënë që një fëmijë në moshën e tij mund ta hajë vetë, ashtu pa ndihmë. Mbush kanën me ujë dhe e rivendos në tavolinë pranë gotës së tij të vockël që e mbush plot. Kam frikë. Frika më kacavirret si gjarpër ne trup. I shkruaj një mesazh sime bije që të më marrë në telefon të nesërmen patjetër. Duhet ta bëja më shpesh këtë. Kjo lloj paranoje nuk më pëlqeka.

Entela Tabaku : Një mbrëmje në duart e Arditës

Sonte është një mbrëmje e veçantë. Jam në koncert me vajzën. Ti e di, me pasë një vajzë14-vjeçe, mosha kur shoqërimi me shoqet ose vetmia e dhomës janë pikësynimet e ditës, do me thënë se një koncert së bashku është ngjarje. 

Sonte është një mbrëmje e veçantë. Jam në një recital klasik. Më duket se vitet e fundit nuk kam bërë tjetër veç kam qenë në festivale fëmijësh, koncerte në shkollë, koncertet e tim biri, koncerte miqsh, koncertet e krishtlindjeve në Opera. Por recital, ah sa më ka marrë malli për një recital!


Sonte është një mbrëmje e veçantë. Jam në recitalin e një shqiptareje në Stokholm. Dhe ti e di si identifikohesh me të gjithë shqiptarët kur jeton jashtë. Nëse i përmendin në gazetë për vjedhje a vrasje, të vjen me u fshehë e me qa dikund. Nëse i përmendin për suksese, të vjen me i thënë gjithë botës: ej, jam shqiptare. Sonte jam shqiptare. Salla e Pallatit Mbretëror mbretërohet nga shqipja sonte. Njerëz të bukur e të mirë që u shkëlqejnë sytë: ej, jemi shqiptarë. 


Dhe Ardita Statovci hyn. Dhe mua më lë zemra. Nuk e mbaja mend kaq të imët, kaq të brishtë, kaq të re, kaq kristaline. I hedh një sy programit dhe e ndiej si ngrij. Një insikt mëmësor më shtyn të çohem, ta marr përdore, t’u kërkoj falje të pranishmëve dhe të ikim diku, sa pa u koritë. Një insikt shqiptareje më shtyn të strukem në stol dhe të pendohem që erdha: kjo ka me na koritë. 

Dhe Ardita buzëqesh dhe nis e luan menjehere pjesën e pestë të suitës “Tombeau de Couperin”, Menuet, të Ravelit. Kësaj ia del ajo, mendoj, në notat e para. Më kujtohet nga shkolla se nuk mbahej si pjesë aq e vështirë. E shkruar për shokët e rënë të kompozitorit, është megjithatë një pjesë që mbart nota optimizmi. Është Iberia që më mban pezull, që më shtyn të kontrolloj daljet. Nga e gjithë kjo marramendje më zgjojnë duartrokitjet e para. Asgjë nuk kam dëgjuar unë.

E shoh vajzën me bisht të syrit dhe ajo i ka tiparet krejt të zbutura, siç i zbuten asaj kur i pëlqen shumë diçka. “Mblidhe veten”- i them vetes, “tashti është Mozart, Ardita duket si e krijuar për Mozart”. Sonata në C-dur. Edhe këta që nuk shkruajnë me nota muzikore, por me shkronja. Çfarë ishte C edhe një herë, “do”, po “do maxhor”. Lëmsh, lëmsh. Por Ardita luan kaq shpengueshëm, pa partiturë gjatë gjithë koncertit. Në fakt është argëtuese ta ndjekësh live kur luan. Ajo pianoja e madhe duket si kafshë shtëpiake që i përkëdhelet dhe i përshtatet lojës së saj. Andante cantabile është një bekim për veshin, tashti jam shkrirë krejt dhe e ndiej si më zbuten tiparet edhe mua. Salla është bërë piano, të gjithë janë bërë taste pianoje dhe ajo luan e qeshur me ne. Në Allegretto të gjithë buzëqeshin, është pak gudulisëse loja e saj, në fakt.

Duart, më thotë vajza, shihja duart. Jemi në radhën e katërt dhe më duhet të zgjatem t’ia shoh duart Arditës. Nuk më besohet se është ajo që po luan, thotë vajza, ato duar kaq të holla. Dhe atëherë e kuptoj se jam krejt në duart e Arditës. Kur salla mbushet me tingujt e Lisztit, nuk është më një person i ri dhe i imët që luan. Një shpirt i madh me duar virtuoze e ka kapë pianon dhe tund dhe e shkund në ajër. Është një përjetim shumë fizik, kur mbaron jam pa frymë, athua se jam unë pianoja. Pauzë, thotë Ardita, hera e parë që flet. Por më perpara do ju tregoj për atë që do të luaj ne pjesën e dytë, Dutillex, Sonate pour piano. Krejt i panjohur per mua, mezi që më pritet sa të mbarojë pauza.  

Dhe Ardita Statovci hyn. Dhe mua më vlon zemra. Tashmë jemi thellë, jemi në det të hapur. Një shpirt i fuqishëm na i fryn velave e na i shtyn anijet përpara, fjala e Arditës para pauzës se ka shpresë: në atë dëshpërim ka me u ndezë një dritë shprese. Dhe mandej të gjithë e shohim atë far. Dhe marrim frymë thelle. Vetëm Ardita dihat, me vështrimin ende të papërqendruar.

Sonte është një mbrëmje e vecantë. Hëna varet në qiellin e Stokholmit si një poezi e kohëve të vjetra. Unë shkoj dorë për dorë me time bijë. Të dyja ende në duart e një artisteje të madhe, Arditës.

Ardita Statovci

Koncerti recital i Ardita Statovcit në Stokholm u dha më 20 shtator 2016